مطالب کمکی درسی جهت تدریس پودمان تأسیسات مکانیکی کاروفناوری نهم

آشنایی با تجهیزات لوله کشی

لوله ها:

لوله فولادی درزدار (سیاه ): این لوله را از ورق آهن می سازند. ورق بریده شده به طول 6 متر را در داخل دستگاه های نورد، نورد کرده و به صورت لوله درمی آورند. سپس درز لوله را جوش می دهند. بنابراین، این لوله دارای درزی در طول لوله است. از این لوله در تأسیسات حرارت مرکزی و تهویه مطبوع برای آب رفت و برگشت و همچنین رفت و برگشت گازوئیل استفاده می شود.

لوله فولادی گالوانیزه سفید: این لوله در واقع همان لوله فولادی درزدار است که پس از ساخت برای محافظت در برابر مواد خورنده جداره داخلی و خارجی آن را با فلز روی روکش کرده اند. این نوع لوله در شاخه های 6 متری به بازار عرضه می شود. اتصال این لوله معمولاً دنده ای است و نباید از جوش برای اتصال آنها استفاده شود. از این لوله در سیستم آب سرد وگرم بهداشتی استفاده می شود.

لوله های فولادی بدون درز (مانسمان): این لوله از فولاد ساخته می شود و جداره آن بدون درز است. با قطر خارجی مساوی در مقایسه با لوله های درزدار، این نوع لوله دارای ضخامت بیشتر و قطر داخلی کمتر است. از لوله مانسمان بیشتر در لوله کشی گاز و مواردی که فشار کار زیاد است، استفاده می شود.

لوله های پلی مری: در ساخت این لوله ها از پلی مرها استفاده شده و امروزه به تدریج در برخی موارد جانشین لوله های فلزی شده اند.

لوله های دیگر:

برای اختصار فقط نام و مورد استفاده لوله های دیگر که در تأسیسات کاربرد دارند، بیان می شود.

لوله فولادی برق در سیم کشی روکار برق

لوله چدنی برای تأسیسات فاضلاب

لوله چدنی برای آبرسانی و خطوط انتقال آب شهری

لوله سیمانی برای دودکش و فاضلاب

لوله آزبستی(ایرانیت) برای فاضلاب آغشته به مواد شیمیایی

لوله مسی در سیستم های سردکننده، کویل های سرمایی و گرمایی به کار می رود.

در جدول زیر معایب لوله های فلزی و پلی مری با هم مقایسه شده است

وصاله ها - اتصالات یا (فیتینگها):

در لوله کشی، برای اتصال لوله ها به یکدیگر یا برای تغییر جهت دادن لوله یا انشعاب گرفتن یا تبدیل قطر لوله از قطعاتی استفاده می شود که به آنها  وصاله می گویند. جنس وصاله ها باید از چدن چکش خوار، فولاد و یا فولاد گالوانیزه باشد.

متداول ترین این اتصالات عبارتند از:

بوشن: قطعه استوانه ای است که از داخل دنده شده و برای اتصال دو لوله و موارد دیگر به کارمی رود.

زانو: وسیله ای برای تغییر جهت لوله کشی است. از نظر زاویه تغییر و نحوه دنده شدن دارای انواع مختلفی از جمله 90 و 45 درجه است .

سه راهی: وسیله ای برای گرفتن انشعاب در لوله کشی می باشد که ممکن است ۹۰ درجه یا ۴۵ درجه باشد .

مغزی: وسیله ای است که می تواند یک لوله کوچک دو سر دنده یا قطعه ریختگی دو سر دنده باشد و برای اتصال وصاله ها به هم دیگر یا اتصال وصاله ها به شیرها و موارد دیگر.

مهره ماسوره: وسیله ای است برای اتصال دو قسمت لوله کشی که از سه قطعه تشکیل می شود. دو قطعه از آن هر یک به یک طرف وصل می شود و قطعه وسط با اتصال دو قطعه به همدیگر دو قسمت لوله کشی را به هم وصل می کند. از مهره ماسوره در اتصال سیستم لوله کشی به دستگاه هایی مانند آب گرم کن و اتصال در طول های بلند و هم چنین در مدارات بستهٔ لوله کشی استفاده می شود.

تبدیل: وسیله ای است برای ایجاد تغییر قطر در لوله کشی، که ممکن است به صورت روپیچ، توپیچ، بوشن تبدیل، زانو تبدیل و سه راه تبدیل باشد .

درپوش: در صورت لزوم برای بستن انتهای انشعابات مورد استفاده قرار می گیرد.