معرفی رشته مهندسی عمران  Civil Engineering

مجموعه مهندسی عمران یا رشته عمران یکی از رشته های پر اهمیت و جذاب در مجموعه رشته های آزمون سراسری است که داوطلب در گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی میتواند آن را انتخاب کند. پیشرفت سریع جوامع و نیازهای روز افزون آنها به انجام طرحهای مختلف عمرانی از یک طرف و رشد و توسعه علوم مختلف از طرف دیگر، ایجاب می نماید تا با یک برنامه ریزی صحیح و همه جانبه و پرورش استعدادهای جوان و نیز استفاده بهینه از ابزار و امکانات موجود در جامعه ، گامی بلند در جهت ترقی و تعالی جامعه برداشته شود.

اهمیت و ضرورت:

سرپناه از نیازهای اساسی و اولیه نوع بشر است که در دوره های مختلف زندگی او بصورت های مختلفی به این نیاز پاسخ داده شده است. انسانهای اولیه از غارها که بصورت طبیعی ساخته پدیده های زمین شناسی بودند استفاده می کردند. ولی آیا انسان بلند پرواز که همواره سعی در بدست آوردن و رام کردن طبیعت دارد، میتوانست به این مکانهای محدود و بی روح بسنده کند؟

انسانها با بکارگیری ابزارهای دست ساز خود و استفاده از منابعی که طبیعت در اختیار آنها قرار میداد، اقدام به ساخت محلی برای زندگی خود کردند. با پیدایش اولین سرپناه دست ساز بشر پایه و اساس مهندسی عمران بوجود آمد. با بزرگتر شدن جوامع و نیاز آنها به سرپناه های بزرگتر، و تلاش بشر در جهت مهار و رام کردن طبیعت درجهت رفع نیازهای خود همانند ساختن سدها و پل ها و ... رفته رفته نقش مهندسی عمران در زندگی بشر پررنگ و پررنگتر شد.

پیشرفتهای بزرگی که امروزه شاهد آن هستیم در سایه آرامش و ایمنی ایجاد شده توسط مهندسی عمران حاصل گردیده است. مهار قهر طبیعت همانند سیل و زلزله و طوفانهای وحشتناک، هدیه هایی هستند که مهندسی عمران به جامعه امروزی عطا کرده است. از طرف دیگر راه های ارتباطی که همچون شریان های حیاتی جامعه هستند، سدهای عظیمی که برق را به ارمغان میآورند، تونل هایی که دل کوه ها را می شکافند و ... همگی شواهدی بر اهمیت این رشته مهندسی دارند.

در زبان انگلیسی به مهندسی عمران Civil Engineering اطلاق می شود  که Civil به معنی تمدن و از همان ریشه کلمه Civilization است. پس می توان نتیجه گرفت همانطور که از اسم این رشته پیداست، مهندسی عمران یعنی مهندسی تمدن! و تقریبا بیش از سایر رشته های مهندسی به جامعه نزدیک تر است.

تفاوت مدرک و شغل مهندس عمران:

ذکر این نکته ضروری است که مهندسی عمران، یک مدرک تحصیلی است که به فرد پس از تحصیل در دانشگاه اعطا می شود، ولی به عنوان شغل به حساب نمی آید. بلکه بدلیل گسترده بودن حوضه فعالیت دانش آموختگان این رشته، شغل هایی که یک مهندسی عمران می تواند داشته باشد بصورت های مختلفی طبقه بندی می شوند. یک مهندس عمران می تواند در حوضه پیمانکاری، مشاوره، نظارت و یا اگر دقیقتر به موضوع بنگریم در قسمتهای ساختمان سازی، سدسازی، راه سازی، پالایشگاه و سازه های صنعتی، مدیریت ساخت، سازه های دریایی و ... فعالیت داشته باشد

رشته عمران در کشور ایران در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا تدریس می شود و امکان گرفتن مدرک در هرکدام از مقاطع برای دانشجویان ایرانی وجود دارد. با بالارفتن سطح تحصیلی، بدلیل گسترده بودن زیر مجموعه ها، زمینه فعالیت محدود و بصورت تخصصی درمی آید، برای مثال یک دانشجو در دوره کارشناسی عمران، بصورت ضمنی تمام دروس زیر مجموعه های مختلف را مطالعه می کند و تقریبا با تمام زیر مجموعه ها بصورت محدودی آشنا می شود ولی در دوره های بالاتر فقط یکی از زمینه ها مورد مطالعه دقیق تر قرار می گیرد.

معرفی اختصاری گرایش های مختلف مهندسی عمران

مهندسی عمران – عمران

این رشته قبلا به مهندسی راه و ساختمان موسوم بوده و به منظور تربیت مهندسان طراح ، محاسبه و اجرای پروژه های ساختمانی، صنعتی ، راه سازی و تاسیسات آبی و نظارت بر حسن اجرای طرح های عمرانی در زمینه های مختلف و همچنین همکاری با مهندسان مشاور یا محاسبه به وجود آمده است.

قسمت عمده دروس این رشته را مجموعه متنوعی از دروس نظری و پروژه های طراحی تشکیل می دهد و کنار آنها تعدادی دروس آزمایشگاهی و کارگاهی و نیز دوره کارآموزی پیش بینی شده است. با توجه به سیاستهای عمرانی و سرمایه گذاری های دولت برای ایجاد ساختمانها، راهها، پلها، سدها، نیروگاههای هسته ای و حرارتی ، رفع نیازهای عمرانی در زمینه مسکن و تاسیسات آبی جهت تامین آب آشامیدنی شهرها و روستاها همچنین بازسازی مناطق جنگ زده اهمیت این رشته مشخص می شود.

فارغ التحصیلان این رشته می توانند در وزارتخانه ها نظیر وزارتخانه های راه و ترابری مسکن و شهرسازی و نیرو و شرکتهای دولتی و شرکتهای خصوصی و مهندسان مشاور به کارهای طراحی ، محاسبه و اجرا بپردازند. در شرایط حاضر فارغ التحصیلان این رشته می توانند در دوره های مختلف کارشناسی ارشد سازه (آنالیز و طرح سازه ها) ، خاک و پی (مطالعه مسائل مربوط به رفتار خاکها و محاسبات پی ها) ، راه و ترابری (طرح راهها و شبکه ترابری) ، سازه های آبی (طراحی سازه های هیدرولیکی و مسائل آبی دیگر در ارتباط با سدها) در داخل کشور ادامه تحصیل دهند و امکان ادامه تحصیل در دوره دکتری در داخل و در خارج از کشور وجود دارد.

دارا بودن دانش قوی ریاضی و فیزیک و توانایی جسمانی از ضروریات این رشته است. حدود 10 درصد از دروس این دوره عملی است و از دروس تخصصی آن می توان طراحی سازه های فولاد و بتن ، پی سازی، مکانیک خاک، مکانیک سیالات، هیدرولیک و تحلیل سازه ها را نام برد.

مهندسی عمران – نقشه برداری

طرح و اجرای برنامه های عمران و مطالعات مربوط به زمین مستلزم وجود اطلاع دقیق مهندسی مسطحاتی، ارتفاعی به صورت نقشه های گوناگون (ترسیمی ، رقمی، تصویری) از منطقه مورد نظر است. مجموعه نقشه برداری پاسخگوی این نیازها به گونه ای هماهنگ با دیگر رشته های عمران است و هدفش تربیت افرادی است که آگاهی علمی کافی و مهارت فنی لازم را در زمینه نقشه برداری داشته باشند. داوطلبان ورود به این رشته باید در ریاضیات (هندسه، مثلثات) و فیزیک دوره دبیرستان قوی بوده علاقه مندی و آمادگی جسمی (برای کارهای صحرایی و ...) لازم را دارا باشند.

تحقیق کاروفناوری پودمان عمران معرفی مهندسی عمران  Civil Engineering

بعضی دروس تخصصی این رشته عبارتند از : راه سازی ، تئوری خطاها، جغرافیای ایران ، نقشه برداری، ژئودزی (جهت تعیین شکل زمین) فتوگرامتری زمینی و هوایی (عکسهای هوایی) کارتوگرافی، هیدروگرافی (نقشه برداری از بستر دریا) ، پروژه و کارآموزی از جمله دروس این دوره است.

بعضی تواناییهای فارغ التصیلان این رشته عبارتند از:

مدیریت گروه های اجرایی در عملیات نقشه برداری ، طرح و برنامه های سیستم نقشه، محاسبات و برنامه ریزی در زمینه های مختلف فنی نقشه برداری، تدریس و آموزش در دوره کاردانی (پس از طی دوره مربوط به تعلیم و تربیت).

امکان ادامه تحصیل در این رشته تا حد کارشناسی ارشد در داخل و در سطوح بالاتر در خارج از کشور موجود است. سازمان نقشه برداری وزارت برنامه و بودجه ، وزارت راه و ترابری ، وزارت نفت ، سازمان آب ، سازمان بنادر و کشتیرانی، اداره جغرافیایی ارتش و سپاه و بخش خصوصی و ... از جمله محلهای جذب فارغ التحصیلان این رشته است.

مهندسی عمران – آب

این دوره به منظور تربیت متخصصانی تدوین شده است که بتوانند در زمینه های شناخت منابع آب و کنترل و به سازی کیفیت منابع آب اطلاعات لازم را به دست آورند تا بتوانند در مراحل مختلف طراحی ، نظارت و مدیریت پروژه های آب کار کنند. با توجه به اینکه توسعه کشور در زمینه های کشاورزی، صنعتی ، عمران و ... بستگی به میزان آب قابل استفاده دارد می توان صنعت آب را در ایران در زمره صنایع مادر به حساب آورد. داوطلبان ورود به این دوره باید در دروس ریاضی، فیزیک و شیمی دبیرستان قوی بوده، علاقه مندی و استعداد لازم (خصوصا در زمینه طراحی ) را داشته باشند.

فارغ التحصیلان این دوره توانایی های لازم را در زمینه های مربوط به کارشناسی مطالعه منابع آب ، تاسیسات آبی و سازه های هیدرولیکی، کارشناسی آب و فاضلاب و نظارت بر حسن اجرای طرح های آبی را خواهند داشت.

امکان ادامه تحصیل در این رشته تا حد کارشناسی ارشد و بالاتر در داخل و خارج از کشور وجود دارد. سازمان آب،وزارت جهاد کشاورزی ، وزارت نیرو و بخش خصوصی و ... از جمله مراکز جذب فارغ التحصیلان این دوره است.

وضعیت نیاز کشور به این رشته

وقتی کسی صحبت از سازندگی می کند اولین چیزی که به ذهن هر کس می رسد پل، سد، کارخانه و کارگاه است که ساخت بنای همه اینها بر عهده مهندسین عمران است و به همین دلیل فرصت های شغلی این رشته در همه جای درصد کل بودجه کشور را به خود بویژه این که کشور ما بعد از انقلاب در زمینه مهندسی عمران رشد زیادی داشته است

با توجه به روند رو به رشد ساخت و ساز بناهای شهری در ایران و احتیاج به مسکن و ساختمان به نظر می رسد بازار کار این رشته همچنان پویا و پرتحرک باشد.

پیش بینی وضعیت آینده رشته در ایران :

چندسال پیش که برای مترو کارشناسان ژاپنی آمده بودند، یکی از آنها گفته بود تهران ده بزرگی است چرا که خیلی از سیستم های شهری را ندارد. این نشان می دهد که برای پیشرفت و توسعه، ما به کارهای زیربنایی مثل راه،مترو و تاسیسات شهری بسیار نیازمندیم. برای مثال امکان ندارد که کشوری پیشرفت کند اما سیستم ترابری و حمل و نقل آن به طور کامل درست نشده باشد؛ کاری که بخش اصلی آن بر عهده مهندسین عمران است